Andrzejki wydają nam się tak silnie związane z polskimi zwyczajami, że trudno uwierzyć, iż przywędrowały do nas dopiero w XVI wieku. W Europie zachodniej były znane już od XII wieku, najwcześniej w Szkocji, której patronem był (i nadal jest) św. Andrzej, a dzień 30 listopada jest świętem narodowym dla Szkotów. Jest jednak więcej krajów, które uznają św. Andrzeja za swego patrona, są wśród nich Grecja, Rumunia, Rosja czy egzotyczne Barbados. W krajach tych tradycje andrzejkowe są bardzo żywe i barwne.

Pochodzenie zwyczaju andrzejkowych wróżb matrymonialnych nie jest do końca jasne. Jedni upatrują go w starożytnej Grecji gdzie istniał kult Andressa – mitycznej postaci symbolizującej mężczyznę, męża stanu, człowieka dostojnego o wysokiej pozycji społecznej. Inni zaś w starogermańskim kulcie boga Frey, bóstwa miłości, płodności, bogactwa.

Pierwotnie andrzejki były obchodzone w wigilię dnia św. Andrzeja czyli w noc z 29 na 30 listopada. Obecnie coraz częściej Andrzejki łączone są z imieninami Andrzeja.

Jest to wieczór dla panien, dziewczyn i młodych kobiet, poświęcony wróżbom związanym z miłością i małżeństwem, a wróżb tych jest wielka różnorodność. Jedną z najpopularniejszych jest lanie wosku, najlepiej przez dziurkę od klucza, i wróżenie z kształtu zastygłego wosku o imieniu, zawodzie lub cechach charakteru przyszłego męża.

Odpowiednikiem tego dnia dla kawalerów są Katarzynki, obchodzone w wigilię św.Katarzyny czyli 24 listopada.